Pieter Bruegel (starszy)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pieter Bruegel (starszy)
Pieter Bruegel de Oude
Ilustracja
Autoportret
Data i miejsce urodzenia ok. 1525
Broghel koło Bredy
Data i miejsce śmierci 9 września 1569
Bruksela
Dziedzina sztuki malarstwo, grafika
Epoka renesans

Pieter Bruegel (starszy) (wymowa niderlandzka [ˈpitəɾ ˈbɾøːɣəl], uproszczona polska [piter brechel][a]) (ur. ok. 1525 w Broghel koło Bredy, zm. 9 września 1569 w Brukseli) – niderlandzki malarz. Zwano go „Chłopskim” ze względu na tematykę jego obrazów.

Życiorys

Zachowały się zapisy wskazujące, że urodził się w Broghel koło Bredy – nie jest jednak jasne, czy chodzi o miasto Breda w Holandii, czy o belgijskie miasto Bree (po łacinie zwane Breda). Od 1559 zaczął pomijać literę „h” w swym nazwisku, podpisując obrazy jako Bruegel.

Naukę rozpoczynał w pracowni Pietera Coecka van Aelsta, następnie terminował u Claude’a Doriziego w Mechelen. W roku 1551 został z tytułem mistrza przyjęty do cechu malarzy Antwerpii. Podróżował po Włoszech i Francji, po powrocie mieszkał okresowo w Antwerpii, w końcu na stałe osiadł w Brukseli w roku 1563.

W roku 1563 ożenił się z Mayeken, córką swego pierwszego nauczyciela Pietera Coecka. Miał z nią dwóch synów – Pietera Brueghla (zw. Piekielnym) i Jana Brueghla (zw. Aksamitnym). Obaj synowie zostali malarzami, chociaż nie uczyli się od swego ojca (jeden miał 5 lat, a drugi około roku, gdy Pieter starszy zmarł). Malarz spoczął wraz z żoną w kościele Notre-Dame de la Chapelle w Brukseli. Epitafium malarza znajduje się w jednej z kaplic bocznych kościoła.

Malował przede wszystkim pejzaże, zapełnione postaciami chłopskimi (stąd przydomek). Czerpał motywy z codziennego życia ludu (wesela, uczty, biesiady, kiermasze), z Biblii, ilustrował przysłowia. Często wskazywany jako pierwszy malarz zachodni malujący pejzaże dla nich samych, a nie tylko jako tło dla alegorii religijnych. Malował stylem prostym, nie poddając się dominującej wówczas modzie włoskiej. Często nawiązywał do stylu Boscha. Najsławniejsze jego obrazy znajdują się w muzeum wiedeńskim.

Dzieła zebrane

Piotrowi Brueglowi przypisuje się autorstwo 45 dzieł w większości namalowanych olejem na desce[1]:

Obrazy

Lp. Tytuł obrazu Rok powstania Metoda Wielkość Miejsce przechowywania Grafika
1 Pejzaż z przypowieścią o siewcy 1557 olej na desce 74 × 102 cm Timken Art Museum Pieter Bruegel d. Ä. 030.jpg
2 Pejzaż z upadkiem Ikara ok. 1558 olej na płótnie naciągniętym na drewno 73,5 × 112 cm Musées Royaux des Beaux-Arts, Bruksela Bruegel, Pieter de Oude - De val van icarus - hi res.jpg
3. Widok Neapolu ok. 1558 obraz olejny 39,8 × 69,5 cm Galleria Doria Pamphilj, Rzym Pieter Bruegel d. Ä. 031.jpg
4. Dwanaście przysłów 1558 olej na desce 75 × 98 cm Museum Mayer van den Bergh, Antwerpia Zwölf Sprichwörter (Bruegel).jpg
5. Przysłowia niderlandzkie 1559 olej na desce 117 × 163 cm Gemäldegalerie, Berlin Pieter Brueghel the Elder - The Dutch Proverbs - Google Art Project.jpg
6. Walka karnawału z postem 1559 olej na desce 118 × 164,5 cm Kunsthistorisches Museum, Wiedeń Pieter Bruegel d. Ä. 066.jpg
7. Zabawy dziecięce 1560 olej na desce 118 × 161 cm Kunsthistorisches Museum, Wiedeń Pieter Bruegel the Elder - Children's Games - WGA3343.jpg
8. Triumf śmierci 1562 olej na desce 117 × 162 cm Prado, Madryt Thetriumphofdeath.jpg
9. Upadek zbuntowanych aniołów 1562 olej na desce 117 × 162 cm Musées Royaux des Beaux-Arts, Bruksela Pieter Bruegel the Elder - The Fall of the Rebel Angels - Google Art Project.jpg
10. Samobójstwo Saula 1562 olej na desce 33,5 × 55 cm Kunsthistorisches Museum, Wiedeń Pieter Bruegel d. Ä. 039b.jpg
11. Pokłon Trzech Króli 1562 płótno 168 × 122 cm Musées Royaux des Beaux-Arts, Bruksela Pieter Bruegel the Elder - The Adoration of the Kings - WGA03460.jpg
12. Dwie małpy 1562 obraz olejny 20 × 23 cm Gemäldegalerie, Berlin Pieter Bruegel d. Ä. 095.jpg
13. Pejzaż z ucieczką do Egiptu 1563 olej na płótnie 37 cm x 56 cm Courtauld Institute of Art Pieter Bruegel the Elder - Landscape with the Flight into Egypt - WGA03341.jpg
14. Wieża Babel 1563 olej na dębowej desce 114 × 155 cm Kunsthistorisches Museum, Wiedeń Pieter Bruegel the Elder - The Tower of Babel (Vienna) - Google Art Project - edited.jpg
15. Mała wieża Babel ok. 1563 olej na desce 60 × 74,5 cm Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam Bruegel d. Ä., Pieter - Tower of Babel - Museum Boijmans Van Beuningen Rotterdam.jpg
16 Szalona Małgorzata 1564 olej na desce 117,4 × 162 cm Museum Mayer van den Bergh, Antwerpia Mad meg.jpg
17. Pokłon Trzech Króli 1564 olej na płótnie 111 × 83,5 cm National Gallery w Londynie Anbetung der Könige (Bruegel, 1564).jpg
18. Droga krzyżowa 1564 olej na płótnie 124 × 170 cm Kunsthistorisches Museum, Wiedeń Pieter Bruegel d. Ä. 007.jpg
19. Głowa starej wieśniaczki po 1564 olej na dębowej desce 22 × 17 cm Stara Pinakoteka, Monachium Pieter Bruegel d. Ä. 001.jpg
20. Rzeź niewiniątek 1565 olej na dębowej desce 116 × 160 cm Kunsthistorisches Museum, Wiedeń Pieter Bruegel the Elder - The Massacre of the Innocents - WGA3479.jpg
21. Wino w Dniu Świętego Marcina 1565-1568 tempera na płótnie 168 × 122 cm Prado, Madryt Brueghel The Wine Of Saint Martins Day Private Collection Madrid.jpg
22. Zimowy pejzaż z łyżwiarzami i pułapką na ptaki 1565 olej na dębowej desce 38 × 56 cm Musées Royaux des Beaux-Arts, Bruksela Pieter Bruegel d. Ä. 093.jpg
23. Żniwa 1565 olej na dębowej desce 118 × 163 cm Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork Pieter Bruegel the Elder- The Corn Harvest (August).JPG
24. Powrót stada 1565 olej na dębowej desce 117 × 159 cm Kunsthistorisches Museum, Wiedeń Pieter Bruegel the Elder - The Return of the Herd (November) - WGA3456.jpg
25. Sianokosy ok. 1565 olej na desce 114 × 158 cm Galeria Narodowa, Praga Harvesting-brueghel.jpg
26. Pochmurny dzień 1565 olej na dębowej desce 118 × 163 cm Kunsthistorisches Museum, Wiedeń Pieter Bruegel d. Ä. 096.jpg
27. Myśliwi na śniegu 1565 olej na desce 117 × 162 cm Kunsthistorisches Museum, Wiedeń Pieter Bruegel d. Ä. 106b.jpg
28. Spis ludności w Betlejem 1566 olej na desce 115,5 × 164,5 cm Musées Royaux des Beaux-Arts, Bruksela Brueghel7.jpg
29. Kraina szczęśliwości 1566 olej na dębowej desce 52 × 78 cm Stara Pinakoteka, Monachium Pieter Bruegel d. Ä. 037.jpg
30. Kazanie św. Jana Chrzciciela 1566 olej na płótnie 95 × 160,5 cm Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie Brueghel l'Ancien - La Prédication de Saint Jean-Baptiste.jpg
31. Wiejski taniec 1566 olej na desce 114 × 164 cm Detroit Institute of Arts Pieter Bruegel de Oude - De bruiloft dans (Detroit).jpg
32. Nawrócenie Szawła 1567 olej na desce 108 × 156 cm Kunsthistorisches Museum, Wiedeń Pieter Bruegel the Elder - The Conversion of Paul - WGA3329.jpg
33. Pokłon Trzech Króli na śniegu 1567 tempera na desce 35 × 55 cm Oskar Reinhart Collection, Winterthur Pieter Bruegel the Elder - Adoration of the Kings in the Snow - WGA03466.jpg
34. Taniec wieśniaków 1568 olej na desce 114 × 164 cm Kunsthistorisches Museum, Wiedeń Pieter Bruegel the Elder - The Peasant Dance - WGA3499.jpg
35. Ślepcy 1568 tempera na desce 86 × 154 cm Museo di Capodimonte Neapol Pieter Bruegel d. Ä. 025.jpg
36. Kalecy 1568 olej na desce 18 × 21 cm Luwr, Paryż Pieter Bruegel d. Ä. 024.jpg
37. Mizantrop 1568 tempera na płótnie 86 × 85 cm Museo di Capodimonte, Neapol Pieter Bruegel the Elder - The Misanthrope - WGA3521.jpg
38. Chłopskie wesele 1568 olej na desce 114 × 163 cm Kunsthistorisches Museum, Wiedeń Pieter Bruegel d. Ä. 011.jpg
39. Złodziej gniazd 1568 olej na desce 59 × 68 cm Kunsthistorisches Museum, Wiedeń Pieter Bruegel the Elder - The Peasant and the Birdnester - WGA3519.jpg
40. Pejzaż z szubienicą 1568 olej na desce 45,9 × 50,8 cm Hessisches Landesmuseum, Darmstadt Die Elster auf dem Galgen.jpg

Grafiki

Lp. Tytuł obrazu Rok powstania Metoda Wielkość Miejsce przechowywania Grafika
1 Wielkie ryby jedzą małe ryby 1556 ołówek na papierze 21,5 × 30,2 cm Wiedeń, Graphische Sammlung Albertina Pieter Bruegel the Elder- Big Fish Eat Little Fish.JPG
2 Targ w Hoboken 1559 ołówek na papierze 26,5 × 39,4 cm Courtauld Gallery Pieter Bruegel the Elder - The Fair at Hoboken - WGA03527.jpg
3 Polowanie na dzikie króliki 1566 22,2 × 39 cm Muzeum Narodowe w Warszawie Pieter Bruegel the Elder Rabbit Hunt.jpg

Grisaille

Lp. Tytuł obrazu Rok powstania Metoda Wielkość Miejsce przechowywania Grafika
1. Chrystus i cudzołożnica 1565 34 × 24 cm Courtald Institute Galleries w Londynie Pieter Bruegel the Elder - Christ and the Woman Taken in Adultery - WGA03469.jpg
2. Śmierć Marii Panny 1564 55 × 36 cm Upton House, Banbury Pieter Bruegel the Elder - Death of the Virgin - WGA03468.jpg

Dzieła ze szkoły Bruegla

Lp. Tytuł obrazu Rok powstania Metoda Wielkość Miejsce przechowywania Grafika
1. Kuszenie św. Antoniego 1557 – 1558 olej na desce 57,8 × 85,7 cm National Gallery of Art Pieter Bruegel d. Ä. 034.jpg

Dzieła o wątpliwym autorstwie Bruegla

Lp. Tytuł obrazu Rok powstania Metoda Wielkość Miejsce przechowywania Grafika
1. Chrystus i Jezioro Galilejskie 1553 olej na desce 67 cm x 100 cm Nowy Jork, kolekcja prywatna Christus und die Apostel am See Genezareth (Bruegel 1553).jpg
2. Sztorm na morzu 1568 olej na desce 71 cm x 97 cm Kunsthistorisches Museum, Wiedeń Joos de Momper the Younger - Storm at Sea - WGA3342.jpg
3. Trzech żołnierzy 1568 olej na desce 20,3 × 17,8 cm Nowy Jork, Frick Collection Pieter Brueghel, the Elder - Three soldiers.JPG

Genealogia Brueghlów

 
 
 
Pieter Bruegel (starszy)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Pieter Brueghel (młodszy)
 
Jan Brueghel (starszy)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ambrosius Brueghel
 
Jan Brueghel (młodszy)
 
Anna Brueghel
 
David Teniers (młodszy)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Abraham Brueghel


Uwagi

  1. Często spotykana wymowa nazwiska jako [brojgel] (lub [brojgl]) nie jest poprawna.

Przypisy

  1. Rainer Hagen, Rose-Marie Bruegel – dzieła wszystkie, wyd. Taschen, Kielce 2005, ISBN = 83-60160-19-8.

Bibliografia

  • J. Białostocki, Bruegel – pejzażysta, Poznań 1956.
  • D. Bianco, Bruegel, Warszawa 2006 (Klasycy Sztuki)
  • Breugel, Warszawa 1985 (Geniusze Sztuki)
  • Bruegel, Warszawa 2001.
  • J. Francis, Bruegel przeciwko władzy, Warszawa 1976.
  • R. Hagen, R. M. Hagen, Bruegel. Dzieła wszystkie, Kolonia 2001.
  • J. Kass, A. Lukacsy, Zabawy dziecięce według obrazu Pietera Bruegla Starszego, Warszawa 1985.
  • Pieter Bruegel, Poznań 2006 (Wielka Kolekcja Sławnych Malarzy, t. 5)
  • F. de Poli, E. Baccheschi, Bruegel, Warszawa 1985.
  • S. Rodary, Pieter Bruegel Starszy, Siechnice 1999 (Wielcy Malarze; nr 56)
  • F. Timmermans, Piotr Brueghel, Kraków 1973.
  • D. Varga, Wieża Babel. Piotr Bruegel Starszy, Warszawa 1984.
  • M. Walicki, Bruegel, Warszawa 1957.

Linki zewnętrzne