Referendum w Macedonii w 2018 roku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Referendum w Macedonii w 2018
Państwo  Macedonia
Rodzaj referendum ogólnokrajowe dot. zmiany nazwy państwa
Data przeprowadzenia 30 września 2018
Głosowanie
poprzednie:
referendum 2004
następne:
brak
Strona internetowa
Macedonia
Godło Grecji
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Macedonii

Referendum w Macedonii odbyło się 30 września 2018 roku[1]. Pytanie referendalne dotyczyło sporu o nazwę „Macedonia” toczonego z Grecją od lat 90. XX wieku. 91,46% głosujących opowiedziało się za zmianą nazwy. Referendum zostało uznane jednak za nieważne z powodu niskiej frekwencji - 36,89%[2]. Referendum miało charakter konsultacyjnego[3].

Tło

Premier Macedonii Zoran Zaew i premier Grecji Aleksis Tsipras, 24 stycznia 2018
 Osobny artykuł: Konflikt grecko-macedoński.

Macedonia ogłosiła niepodległość od Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii 8 września 1991 po referendum niepodległościowym, w którym zdecydowana większość głosujących poparła odłączenie się od federacji[4]. Sprzeciw wobec określenia „Republika Macedonii” wyraziła Republika Grecka domagając się zmiany nazwy i flagi nowopowstałego państwa, argumentując to przynależnością starożytnej Macedonii do Grecji. W wyniku greckich działań zrezygnowano z symbolu słońca z Werginy na fladze państwowej, a do Organizacji Narodów Zjednoczonych dołączono pod nazwą „Była Jugosłowiańska Republika Macedonii”[5].

Po wyborach parlamentarnych w 2006 roku do władzy doszła nacjonalistyczna i konserwatywna partia WMRO-DPMNE Nikoły Gruewskiego[6]. Za jej rządów prowadzono politykę „antykizacji”(ang.), polegającą na budowaniu macedońskiej tożsamości narodowej w oparciu o starożytną Macedonię. Jednym z najbardziej charakterystycznych jej przejawów stał się projekt Skopje 2014(ang.) polegający na przebudowie centrum stolicy w sposób podkreślający antyczny charakter miasta[7]. Według wstępnych szacunków rządu projekt miał kosztować 80 mln euro, jednak faktyczna suma wyniosła ok. 500 mln euro[8][9][10]. Podczas szczytu NATO w Bukareszcie w 2008 Grecja zablokowała zaproszenie do sojuszu dla Macedonii ze względu na trwający spór o nazwę państwa[11]. Stanowcza postawa Grecji zatrzymała także integrację Macedonii z Unią Europejską[11].

W wyniku wyborów parlamentarnych w grudniu 2016 roku(ang.) WMRO-DPMNE utraciła większość parlamentarną. Nowy rząd utworzyła socjaldemokratyczna i proeuropejska Socjaldemokratyczna Unia Macedonii w koalicji z partiami mniejszości albańskiej[12], w tym Demokratycznym Związkiem na rzecz Integracji i Demokratyczną Partią Albańczyków. 31 maja 2017 Zoran Zaew zastąpił Emiła Dimitriewa na stanowisku premiera Macedonii. Przedstawiając skład nowego rządu, zapowiedział walkę z korupcją i zwiększenie wzrostu gospodarczego, uznał też dołączenie do Unii Europejskiej oraz NATO za priorytet na najbliższe lata[13].

Na przeszkodzie w integracji euroatlantyckiej stał trwający od ponad 25 lat konflikt dyplomatyczny z Grecją, państwem członkowskim obu organizacji. W styczniu 2018 wicepremier Macedonii ds. eurointegracji, Bujar Osmani, odwiedził Ateny[14], a Zoran Zaew spotkał się z premierem Grecji, Aleksisem Tsiprasem w czasie Światowego Forum Ekonomicznego w szwajcarskim Davos[15]. W następnych miesiącach rozpoczęto ograniczanie polityki antykizacji, usuwając z nazwy portu lotniczego Skopje imię Aleksandra Wielkiego[16] oraz przemianowując autostradę A1 „Aleksander Wielki” na „Przyjaźń”[17]. 12 czerwca 2018 nad jeziorem Prespa doszło do porozumienia między premierami Grecji i Macedonii. Była jugosłowiańska republika zobowiązała się do przyjęcia nazwy Republika Północnej Macedonii (mac. Република Северна Македонија, Republika Severna Makedonija)[18] oraz zerwania z tradycjami starożytnej Macedonii[19] przy jednoczesnym uznaniu narodu oraz języka macedońskiego[20]. Zmiana nazwy państwa wymaga jednak zmian w konstytucji oraz aprobaty prezydenta Macedonii, którym w czasie osiągnięcia kompromisu był Ǵorge Iwanow, sprzeciwiający się treści porozumienia[21]. Wobec jego sprzeciwu ustawa ratyfikująca porozumienie wróciła do parlamentu, który przyjął ją na początku lipca 2018[22]. Do zmiany nazwy państwa wymagana jest jednak także zmiana konstytucji Macedonii.

Referendum

Pytanie referendalne

19 lipca premier Zoran Zaew ujawnił treść pytania referendalnego[22]:

Quote-alpha.png
Czy jesteś za członkostwem w Unii Europejskiej i NATO, akceptując umowę między Republiką Macedonii oraz Republiką Grecką?

Wynik

% głosów Tak w poszczególnych gminach

Na 1.806.336 zarejestrowanych wyborców, udział w referendum wzięło 666.344 osób, tj. 36,89%. Spośród nich 647.114 oddało ważny głos (97,11%). Za zmianą nazwy zagłosowało 609.427 Macedończyków (tj. 91,46%), przeciw zaś 37.687 (5,66%). Głosy można było oddawać w 3513 obwodowych komisjach wyborczych[2].

Reakcje

Macedonia

Po ogłoszeniu daty głosowania grupa 28 prawicowych i eurosceptycznych partii politycznych, stowarzyszeń oraz organizacji pozarządowych rozpoczęła kampanię „Macedonia bojkotuje” (mac. Македонија бојкотира, Makedonija bojkotira). Na jej czele stanął Janko Baczew, lider małej partii Zjednoczona Macedonia(mac.)[23][24], który podczas protestów przeciwko porozumieniu z Grecją 17 czerwca w Skopje wskoczył na policyjny transporter opancerzony z rosyjską flagą[25][26]. Według Baczewa rząd Zaewa jest nielegalny, zwolenników referendum uznał zaś za narodowych zdrajców[23]. Wśród uczestników kampanii są także dyrektor Archiwów Narodowych Filip Petrowski(ang.) i były przewodniczący SDSM w Skopje, Lupczo Pałeski[27].

Głównym hasłem sprzeciwu wobec planowanego referendum zostało „#бојкотирам” (#bojkotiram), które jest rozpowszechniane poprzez media społecznościowe[28]. Macedoński raper Bizzy stworzył piosenkę o tym samym tytule będącą wyrazem poparcia dla Nikoły Gruewskiego oraz sprzeciwu wobec Zorana Zaewa[29]. Innymi sloganami przeciwników głosowania są: „Don't call me North”, „Nigdy Północna, Zawsze Macedonia”, „Nazwa to tożsamość” oraz „Macedonia ma swoją nazwę”[30].

Następstwa

Wobec nierozstrzygającego wyniku referendum, o zmianie nazwy państwa w konstytucji zadecyduje parlament, do czego wymagana jest większość 2/3[3].

Przypisy

  1. Macedonia to hold referendum on name change on September 30 (ang.). Agence France Presse, 2018-07-30. [dostęp 2018-08-05].
  2. a b iVote DEMOKRA - Integrated Election Information System of the State Election Commission of the Republic of Macedonia, referendum.sec.mk [dostęp 2018-10-06].
  3. a b Referendum w Macedonii bez jednoznacznych rozstrzygnięć, 3 października 2018 [dostęp 2018-10-06] (pol.).
  4. MACEDONIANS VOTE FOR INDEPENDENCE FROM YUGOSLAVIA (ang.). The New York Times, 1991-09-10. [dostęp 2018-08-05].
  5. Greece to Lift Embargo Against Macedonia if It Scraps Its Flag (ang.). The New York Times, 1995-09-14. [dostęp 2018-08-05].
  6. Spór o nazwę kraju. Grecja nie odpuszcza (pol.). TVP Info, 2017-11-13. [dostęp 2018-08-05].
  7. Macedonia prepares to remove Skopje statues in plan to calm Greek tensions (ang.). The Calvert Journal, 2017-11-23. [dostęp 2018-08-05].
  8. Joris Zantvoort: Skopje 2014: Tragedy or Farce? (ang.). balkanist.net, 2014-06-03. [dostęp 2018-08-05].
  9. Meri Jordanovska: True Cost of ‘Skopje 2014’ Revealed (ang.). Balkan Insight, 2015-07-27. [dostęp 2018-08-05].
  10. Sinisa Jakov Marusic: ‘Skopje 2014’ Revamp Cost Exceeds 600m Euro (ang.). Balkan Insight, 2015-08-31. [dostęp 2018-08-05].
  11. a b Pyrrusowe zwycięstwo Macedonii nad Grecją (pol.). TVN24.pl, 2011-12-05. [dostęp 2018-08-05].
  12. Macedonia forms new government 6 months after election (ang.). Politico, 2017-06-01. [dostęp 2018-08-05].
  13. Macedonia Forms new Government; Promises Fight Against Corruption (ang.). occrp.org, 2017-06-01. [dostęp 2018-08-05].
  14. Macedonian Deputy PM In Athens For Talks On Name Dispute (ang.). Radio Wolna Europa, 2018-01-09. [dostęp 2018-08-05].
  15. PMs to meet after 'Macedonia' name dispute rally in Greece (ang.). SBS News, 2018-01-23. [dostęp 2018-08-05].
  16. ‘Alexander the Great’ pulled from Macedonia airport name in goodwill gesture to Greece (ang.). South China Morning Post, 2018-02-25. [dostęp 2018-08-05].
  17. Поставени табли „Пријателство“ на автопатот Табановце-Богородица (mac.). sitel.com.mk, 2018-03-01. [dostęp 2018-08-05].
  18. Helena Smith: Macedonia changes name, ending bitter dispute with Greece (ang.). The Guardian, 2018-06-17. [dostęp 2018-08-05].
  19. John Psaropoulos: Severna Macedonia is born: Athens and Skopje announce 'name' deal (ang.). Al-Dżazira, 2018-06-13. [dostęp 2018-08-05].
  20. Заев: Постигнавме договор - Република Северна Македонија, со македонски јазик и македонски идентитет (mac.). kajgana.com, 2018-06-12. [dostęp 2018-08-05].
  21. Politycy podpisują porozumienie, ale protesty trwają. Macedonia jednak bliżej zmiany nazwy (pol.). Gazeta.pl, 2018-06-07. [dostęp 2018-08-05].
  22. a b Premier Macedonii ujawnił pytanie referendalne (pol.). TVN24.pl, 2018-07-19. [dostęp 2018-08-05].
  23. a b Sinisa Jakov Marusic: Right-Wingers Call for Macedonia 'Name' Referendum Boycott (ang.). Balkan Insight, 2018-08-06. [dostęp 2018-08-05].
  24. Јанко Бачев на чело на кризниот штаб на „Македонија бојкотира“ (mac.). alsat-m.tv, 2018-08-05. [dostęp 2018-08-05].
  25. Rosja znów atakuje na Bałkanach (pol.). Rzeczpospolita, 2018-07-18. [dostęp 2018-08-05].
  26. April 27 becomes Zaev’s practice: Janko Bacev as Trojan Horse to break people’s defiance (ang.). republika.mk, 2018-06-18. [dostęp 2018-08-05].
  27. Стартува кампањата „Македонија бојкотира“ (mac.). expres.mk, 2018-08-05. [dostęp 2018-08-05].
  28. Феноменот #бојкотирам како Ал Каеда, посебните ќелии растат пребрзо (mac.). expres.mk, 2018-07-29. [dostęp 2018-08-05].
  29. Движењето #бојкотирам доби истоимена Хип – Хоп химна (mac.). expres.mk, 2018-08-03. [dostęp 2018-08-05].
  30. #Бојкотирам посака добредојде за сите, и се закани (mac.). expres.mk, 2018-08-06. [dostęp 2018-08-05].